دانستنی‌های مهم درباره حمام کردن با استومی
دانستنی‌های مهم درباره حمام کردن با استومی
سه‌شنبه، ۲۰ آبان ۱۴۰۴
دانستنی‌های مهم درباره حمام کردن با استومی
یکی از نگرانی‌های رایج افرادی که به‌تازگی تحت جراحی استومی قرار گرفته‌اند این است که آیا می‌توان با وجود استوما حمام کرد؟ آیا آب به استوما آسیب می‌زند؟ آیا لازم است هنگام دوش گرفتن کیسه استومی را جدا کنیم؟
خبر خوب این است که در بیشتر افراد، پس از بهبود محل جراحی و طبق نظر تیم درمان، حمام کردن و دوش گرفتن با استومی امکان‌پذیر است و داشتن استوما به این معنی نیست که فرد باید از حمام یا فعالیت‌های روزمره خود صرف‌نظر کند. بسیاری از سیستم‌های کیسه استومی برای تماس با آب طراحی شده‌اند.
در این مقاله از نوین زخم، مهم‌ترین نکات درباره حمام کردن با استومی، شستشوی استوما، مراقبت از پوست اطراف آن، حمام با کیسه یا بدون کیسه و جلوگیری از مشکلاتی مانند نشت و تحریک پوست را بررسی می‌کنیم.
استومی چیست؟
استومی یک خروجی جراحی‌شده روی سطح شکم است که به بدن اجازه می‌دهد مدفوع یا ادرار از مسیر جدیدی خارج شود.
بسته به محل ایجاد استوما، ممکن است فرد دارای:
کلستومی
ایلئوستومی
یوروستومی
باشد.
از آنجا که استوما مانند مقعد یا مثانه عملکرد طبیعی کنترل خروجی را ندارد، معمولاً برای جمع‌آوری مدفوع یا ادرار از کیسه مخصوص استفاده می‌شود.
آیا با داشتن استومی می‌توان حمام کرد؟
بله، در اغلب موارد می‌توان با داشتن استومی حمام کرد.
آب دوش یا حمام معمولاً به خود استوما آسیب نمی‌زند و بسیاری از افراد می‌توانند با کیسه یا بدون کیسه حمام کنند.
با این حال، اگر به‌تازگی جراحی شده‌اید، زمان شروع حمام کامل باید مطابق دستور جراح یا پرستار استومی باشد؛ زیرا وضعیت زخم جراحی و روند بهبود هر فرد متفاوت است.
آیا هنگام حمام باید کیسه استومی را برداریم؟
این موضوع به ترجیح فرد، نوع سیستم استومی و شرایط او بستگی دارد.
در بسیاری از سیستم‌ها می‌توان با کیسه استومی دوش گرفت یا حمام کرد.
برخی افراد ترجیح می‌دهند کیسه را هنگام دوش گرفتن جدا کنند، در حالی که برخی دیگر آن را روی بدن نگه می‌دارند.
هر دو روش، در شرایط مناسب، می‌توانند قابل استفاده باشند.
حمام با کیسه استومی
مزیت اصلی این روش این است که خروجی استوما درون کیسه جمع می‌شود و نگرانی کمتری درباره خروج ناگهانی محتویات وجود دارد.
اگر کیسه را هنگام حمام نگه می‌دارید، پس از حمام آن را به‌آرامی خشک کنید.
حمام بدون کیسه استومی
بعضی افراد ترجیح می‌دهند هنگام دوش گرفتن کیسه را جدا کنند.
این کار نیز در بسیاری از افراد امکان‌پذیر است، اما باید توجه داشت که استوما ممکن است در هر زمانی فعال شود و خروجی داشته باشد.
بنابراین بهتر است قبل از جدا کردن کیسه، وسایل مورد نیاز در دسترس باشند.
آیا آب وارد استوما می‌شود؟
این یکی از نگرانی‌های رایج افراد تازه‌کار است.
در استومی‌های گوارشی، ورود مقدار معمول آب حمام به داخل استوما معمولاً موضوع نگران‌کننده‌ای نیست؛ با این حال نباید فشار شدید آب را مستقیماً به استوما وارد کرد.
همچنین اگر پزشک یا پرستار استومی برای شرایط خاص شما محدودیتی تعیین کرده است، همان دستورالعمل باید در اولویت باشد.
آیا کیسه استومی ضد آب است؟
بسیاری از کیسه‌های استومی برای تماس با آب طراحی شده‌اند و امکان دوش گرفتن و حمام کردن با آن‌ها وجود دارد.
با این حال، باید به دستورالعمل همان برند و مدل کیسه توجه کنید.
همچنین بخش‌هایی مانند فیلتر یا لایه خارجی ممکن است در تماس با آب نیاز به مراقبت بیشتری داشته باشند.
برخی سیستم‌ها دارای برچسب مخصوص محافظ فیلتر هستند که هنگام حمام یا دوش می‌توان از آن استفاده کرد.
بهترین زمان برای حمام با استومی چه زمانی است؟
زمان مشخص و یکسانی برای همه افراد وجود ندارد.
بعضی افراد ترجیح می‌دهند زمانی حمام کنند که خروجی استوما کمتر است.
اگر قصد دارید بدون کیسه حمام کنید، انتخاب زمانی که معمولاً خروجی استوما کمتر است می‌تواند کار را راحت‌تر کند.
البته فعالیت استوما قابل پیش‌بینی کامل نیست؛ بنابراین بهتر است همیشه گاز یا دستمال نرم و یک کیسه جایگزین در دسترس باشد.
قبل از حمام چه کارهایی انجام دهیم؟
قبل از حمام بهتر است چند نکته را رعایت کنید:
۱. کیسه را بررسی کنید
اگر کیسه تقریباً پر است، بهتر است قبل از حمام آن را تخلیه کنید.
کیسه پر می‌تواند سنگین‌تر شود و هنگام حمام ناراحتی ایجاد کند.
۲. وسایل اضافی آماده داشته باشید
اگر احتمال می‌دهید بعد از حمام نیاز به تعویض سیستم داشته باشید، کیسه و تجهیزات جدید را از قبل آماده کنید.
۳. پوست اطراف استوما را بررسی کنید
اگر پوست دچار قرمزی، سوزش، زخم یا التهاب شده است، بهتر است هنگام مراقبت از آن دقت بیشتری داشته باشید.
دمای آب برای حمام با استومی چگونه باشد؟
آب بسیار داغ می‌تواند پوست را تحریک و خشک کند.
بهتر است از آب با دمای مناسب و راحت استفاده شود و از قرار گرفتن طولانی‌مدت پوست در آب بسیار گرم خودداری شود.
پوست اطراف استوما ممکن است به دلیل تماس با خروجی حساس‌تر باشد؛ بنابراین مراقبت ملایم اهمیت دارد.
آیا می‌توان استوما را با صابون شست؟
برای تمیز کردن استوما و پوست اطراف آن معمولاً آب ولرم کافی است.
بسیاری از راهنماهای مراقبت از استوما توصیه می‌کنند از صابون‌های عطری، روغنی یا محصولات مرطوب‌کننده در ناحیه‌ای که قرار است چسب کیسه روی آن قرار گیرد استفاده نشود؛ زیرا این محصولات می‌توانند پوست را تحریک کرده یا چسبندگی سیستم را کاهش دهند.
در صورت نیاز به استفاده از یک محصول خاص، بهتر است با پرستار استومی یا پزشک مشورت شود.
آیا می‌توان پوست اطراف استوما را با لیف بسابیم؟
خیر.
پوست اطراف استوما را نباید با فشار زیاد یا لیف زبر مالش داد.
شستشو باید ملایم باشد.
پس از شستشو، پوست را با یک حوله یا گاز نرم به‌آرامی خشک کنید.
چگونه پوست اطراف استوما را خشک کنیم؟
خشک بودن پوست قبل از نصب صفحه چسبنده بسیار مهم است.
رطوبت باقی‌مانده می‌تواند باعث کاهش چسبندگی شود.
پس از حمام:
آب اضافی را با حوله نرم بگیرید.
پوست را نمالید.
اجازه دهید ناحیه کاملاً خشک شود.
در صورت نیاز از گاز نرم برای خشک کردن استفاده کنید.
سپس سیستم استومی جدید را نصب کنید.
منابع آموزشی استومی نیز بر خشک شدن کامل پوست قبل از نصب مجدد صفحه چسبنده تأکید دارند.
آیا بعد از حمام باید کیسه استومی را تعویض کنیم؟
خیر، الزاماً نیازی به تعویض کیسه بعد از هر حمام وجود ندارد.
اگر کیسه و صفحه چسبنده سالم هستند، نشتی ندارند و چسبندگی مناسب است، معمولاً می‌توان آن‌ها را پس از حمام خشک کرد و به استفاده ادامه داد.
تعویض سیستم باید بر اساس وضعیت کیسه، نوع محصول و برنامه مراقبتی فرد انجام شود.
اگر چسبندگی کاهش پیدا کرده، نشتی وجود دارد یا پوست تحریک شده است، ممکن است نیاز به تعویض سیستم باشد.
چگونه کیسه استومی را بعد از حمام خشک کنیم؟
اگر با کیسه حمام کرده‌اید، پس از خروج از حمام:
آب روی سطح کیسه را با حوله به‌آرامی بگیرید.
کیسه را مالش ندهید.
اجازه دهید کاملاً خشک شود.
اگر دستورالعمل محصول اجازه می‌دهد، می‌توان از جریان هوای خنک برای خشک کردن قسمت بیرونی استفاده کرد. برخی منابع بیمارستانی نیز استفاده از سشوار با هوای خنک را برای خشک کردن کیسه پس از حمام ذکر کرده‌اند.
آیا حمام باعث جدا شدن کیسه استومی می‌شود؟
اگر سیستم استومی به‌درستی انتخاب و نصب شده باشد، حمام معمولاً نباید باعث جدا شدن آن شود.
برخی چسب‌های استومی حتی با تماس با آب چسبندگی خود را حفظ می‌کنند.
با این حال، عواملی مانند:
تعریق زیاد
پوست چرب
رطوبت هنگام نصب
اندازه نامناسب سوراخ
چین‌های پوستی
پر شدن بیش از حد کیسه
آسیب دیدن صفحه چسبنده
می‌توانند احتمال جدا شدن یا نشت را افزایش دهند.
اگر کیسه هنگام حمام خیس شد چه کنیم؟
خیس شدن سطح بیرونی کیسه معمولاً به معنی خراب شدن سیستم نیست.
کیسه را به‌آرامی خشک کنید و وضعیت چسبندگی را بررسی کنید.
اگر لبه‌ها کاملاً چسبیده هستند و نشتی وجود ندارد، معمولاً نیازی به تعویض فوری نیست.
آیا حمام بدون کیسه خطرناک است؟
برای بسیاری از افراد دارای کلستومی، دوش گرفتن بدون کیسه امکان‌پذیر است.
اما باید توجه داشت که استوما ممکن است هنگام دوش گرفتن خروجی داشته باشد.
به همین دلیل بهتر است:
حوله یا گاز نرم در دسترس باشد.
وسایل تعویض کیسه آماده باشند.
بعد از حمام پوست کاملاً خشک شود.
در مورد ایلئوستومی، برخی راهنماهای بیمارستانی توصیه می‌کنند هنگام حمام کیسه روی بدن باقی بماند، در حالی که برای دوش گرفتن می‌توان آن را جدا کرد؛ بنابراین نوع استوما و شرایط فرد در انتخاب روش اهمیت دارد.
حمام کردن با کلستومی
افراد دارای کلستومی معمولاً می‌توانند پس از بهبود محل جراحی به فعالیت‌های معمول مانند دوش گرفتن و حمام برگردند.
با کیسه یا بدون کیسه می‌توان حمام کرد، اما اگر کیسه جدا شود باید توجه داشت که استوما ممکن است در همان زمان فعال شود.
حمام کردن با ایلئوستومی
در ایلئوستومی، خروجی معمولاً مایع‌تر است و می‌تواند پوست اطراف استوما را سریع‌تر تحریک کند.
به همین دلیل مراقبت از پوست در این افراد اهمیت ویژه‌ای دارد.
در هنگام حمام بدون کیسه باید آمادگی خروج ناگهانی محتویات استوما را داشت.
برخی مراکز درمانی برای حمام، نگه داشتن کیسه در افراد دارای ایلئوستومی را توصیه می‌کنند؛ بنابراین بهتر است دستورالعمل پرستار استومی و سازنده محصول در نظر گرفته شود.
حمام کردن با یوروستومی
افراد دارای یوروستومی نیز در بسیاری از موارد می‌توانند حمام و دوش بگیرند.
کیسه‌های یوروستومی برای استفاده روزمره طراحی شده‌اند و منابع آموزشی بیمارستانی امکان حمام و شنا را برای این افراد تأیید می‌کنند.
با این حال، روش مراقبت از یوروستومی با استومی گوارشی تفاوت‌هایی دارد و بهتر است آموزش اختصاصی دریافت شود.
آیا می‌توان با استومی شنا کرد؟
داشتن استوما معمولاً مانعی برای شنا نیست.
بسیاری از افراد دارای استومی پس از بهبود و با رعایت شرایط مناسب می‌توانند شنا کنند.
برای افزایش اعتمادبه‌نفس می‌توان از لباس شنای مناسب، پوشش‌های مخصوص یا تجهیزات حمایتی استفاده کرد. منابع آموزشی استومی نیز امکان شنا با سیستم مناسب استومی را مطرح می‌کنند.
آیا آب استخر به استوما آسیب می‌زند؟
در فردی که محل جراحی بهبود یافته و سیستم استومی مناسب استفاده می‌شود، تماس معمول با آب استخر به‌طور معمول به خود استوما آسیب نمی‌زند.
اما اگر زخم جراحی هنوز کاملاً بهبود نیافته است یا پزشک محدودیتی تعیین کرده، نباید بدون اجازه تیم درمانی وارد استخر یا وان شوید.
آیا می‌توان با استومی به سونا رفت؟
در مورد سونا و محیط‌های بسیار گرم باید احتیاط بیشتری داشت.
گرما و تعریق زیاد می‌تواند روی چسبندگی سیستم استومی تأثیر بگذارد.
اگر قصد استفاده از سونا یا محیط بسیار گرم دارید، بهتر است ابتدا با پرستار استومی درباره سیستم مورد استفاده خود مشورت کنید.
آیا می‌توان هنگام حمام از کرم یا روغن استفاده کرد؟
بهتر است کرم‌های چرب، روغن‌ها و محصولات مرطوب‌کننده در محل چسبندگی کیسه استفاده نشوند؛ زیرا می‌توانند مانع چسبیدن صحیح صفحه شوند.
اگر پوست خشک یا آسیب‌دیده است، بهتر است از محصول محافظ پوستی مناسب که برای افراد دارای استومی طراحی شده و مورد تأیید تیم درمانی است استفاده شود.
آیا می‌توان موهای اطراف استوما را اصلاح کرد؟
اگر موهای اطراف استوما باعث کاهش چسبندگی سیستم می‌شوند، ممکن است اصلاح آن‌ها مفید باشد.
اما هنگام اصلاح باید بسیار مراقب بود که پوست آسیب نبیند.
یکی از روش‌های توصیه‌شده این است که موها در جهت رشد و با احتیاط اصلاح شوند.
مشکلات پوستی بعد از حمام
اگر پس از حمام پوست اطراف استوما دچار:
قرمزی
سوزش
خارش
زخم
درد
پوسته‌ریزی
ترشح
شد، باید علت آن بررسی شود.
ممکن است مشکل از نشت، تماس طولانی پوست با خروجی، حساسیت، روش جدا کردن چسب یا استفاده از محصولات نامناسب باشد.
چرا کیسه استومی بعد از حمام نشت می‌کند؟
نشت می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد.
مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:
اندازه نامناسب سوراخ صفحه
نصب روی پوست مرطوب
وجود چین پوستی
کاهش چسبندگی
پر شدن بیش از حد کیسه
انتخاب سیستم نامناسب برای فرم بدن
آسیب دیدن صفحه چسبنده
اگر نشت به‌صورت مکرر اتفاق می‌افتد، بهتر است سیستم استومی توسط پرستار استومی بررسی شود.
۱۰ نکته طلایی برای حمام کردن با استومی
۱. از حمام نترسید
استومی به معنی پایان زندگی عادی نیست.
۲. کیسه را می‌توان در بسیاری از موارد هنگام حمام نگه داشت
اما دستورالعمل محصول را بررسی کنید.
۳. در صورت جدا کردن کیسه، احتمال خروجی استوما را در نظر بگیرید.
۴. پوست اطراف استوما را به‌آرامی تمیز کنید.
۵. از صابون‌های عطری و محصولات روغنی روی محل چسبندگی استفاده نکنید.
۶. پوست را کاملاً خشک کنید.
۷. قبل از نصب سیستم جدید، از خشک بودن پوست مطمئن شوید.
۸. کیسه پر را قبل از حمام تخلیه کنید.
۹. اگر سیستم نشت دارد، آن را بررسی و در صورت نیاز تعویض کنید.
۱۰. در صورت بروز تغییر غیرطبیعی در استوما یا پوست، با تیم درمانی مشورت کنید.
چه زمانی بعد از جراحی استومی می‌توان حمام کرد؟
این موضوع به نوع جراحی، وضعیت زخم و نظر جراح بستگی دارد.
در برخی بیماران ممکن است خیلی زود امکان دوش گرفتن وجود داشته باشد، اما حمام در وان یا غوطه‌ور شدن در آب ممکن است تا بهبود محل جراحی محدود شود.
بنابراین در دوره ابتدایی پس از جراحی، دستور پزشک یا پرستار استومی بر هر توصیه عمومی مقدم است.
چه زمانی باید به پزشک یا پرستار استومی مراجعه کرد؟
اگر هر یک از موارد زیر مشاهده شد، بهتر است با تیم درمانی تماس بگیرید:
تغییر واضح رنگ استوما
خونریزی قابل توجه
تورم غیرطبیعی
درد شدید
زخم اطراف استوما
قرمزی شدید پوست
نشت مکرر کیسه
جدا شدن مکرر صفحه
توقف خروجی استوما
تهوع یا استفراغ
علائم کم‌آبی، به‌خصوص در ایلئوستومی
راهنماهای مراقبت از استوما نیز در صورت تغییر رنگ، تورم، توقف خروجی، آسیب پوست یا نشت مکرر، ارزیابی توسط تیم درمانی را توصیه می‌کنند.
جمع‌بندی؛ حمام کردن با استومی کاملاً امکان‌پذیر است
داشتن استومی به این معنی نیست که فرد نمی‌تواند حمام کند یا به فعالیت‌های روزمره خود ادامه دهد.
در بیشتر افراد، پس از بهبود محل جراحی و با رعایت نکات لازم، می‌توان با یا بدون کیسه استومی دوش گرفت یا حمام کرد.
مهم‌ترین نکات عبارت‌اند از:
کیسه را می‌توان در بسیاری از موارد هنگام حمام نگه داشت.
در صورت جدا کردن کیسه، باید احتمال خروجی استوما را در نظر گرفت.
از محصولات روغنی و صابون‌های نامناسب روی محل چسبندگی استفاده نشود.
پوست اطراف استوما به‌آرامی شسته و کاملاً خشک شود.
در صورت نشت مکرر، سیستم استومی و اندازه صفحه بررسی شود.
بعد از جراحی، زمان شروع حمام باید مطابق نظر تیم درمانی باشد.
تغییرات غیرطبیعی استوما یا آسیب پوست باید جدی گرفته شود.
نوین زخم؛ همراه شما در مراقبت از زخم و استوما و انتخاب تجهیزات مناسب برای زندگی راحت‌تر با استومی.